Tweedaagse verdiepingscursus

Focusing: buiten de window of tolerance

"Wat afgesplitst is, wat niet gevoeld wordt, blijft hetzelfde. Wat gevoeld wordt, verandert." —Eugene Gendlin, Focusing (1978)

Je kent de focusing-methode. Je hebt geoefend met de stappen, en je hebt ervaren wat een felt sense kan opleveren. Maar wat als je cliënt overspoeld raakt door emotie en niet meer kan reflecteren? Wat als iemand juist helemaal dichtgeklapt is — vlak, afwezig, afgesneden van het eigen voelen? Wat als het introspectieve vermogen dat focusing vraagt er simpelweg niet is?

Dit is waar deze cursus begint.

Wat brengt de verdiepingscursus?

De basiscursus gaat uit van cliënten die met wat begeleiding contact kunnen maken met het eigen voelen. Deze verdiepingscursus richt zich op de momenten waarop dat niet lukt — tijdelijk niet, of nooit goed ontwikkeld — en op het overgangsgebied waar je eigen inzet tegen grenzen aanloopt. Je leert om:

• Herkennen waar het vastloopt — onderscheid maken tussen tijdelijke ontregeling en structurele belemmeringen in het introspectieve vermogen, én zien waar een casus mogelijk buiten je eigen werkgebied valt.
• Reguleren — cliënten actief terug (of juist omhoog) helpen naar een zone waarin contact met de felt sense weer mogelijk wordt.
• Aanpassen — de focusing-methode flexibel inzetten bij cliënten met affect-regulatieproblemen, vermijding of beperkt zelfinzicht.
• Verbinden met andere kaders — zien waar focusing raakt aan experiëntiële en lichaamsgerichte tradities; je krijgt handvatten om focusing in te passen in je bestaande manier van werken, ongeacht je theoretische achtergrond.

Na deze cursus kun je focusing toepassen in situaties waar je dat voorheen niet goed had gekund. De methode wordt een flexibeler, krachtiger instrument in je klinische praktijk.

Programma

Dag 1 — Wanneer de window of tolerance wegvalt

Introspectie die tijdelijk niet mogelijk is: de cliënt die midden in een gesprek ineens dichtklapt, overspoeld raakt, of afwezig wegzakt. Je oefent met het herkennen van deze toestanden — hyperarousal, hypoarousal, dissociatieve reacties — met het actief reguleren van arousal, en met het terughalen van de cliënt naar een plek van waaruit focusing weer mogelijk wordt.

Dag 2 — Wanneer introspectie nooit vanzelfsprekend was

Sommige cliënten missen het vermogen tot introspectie niet tijdelijk, maar structureel. We onderscheiden drie patronen die in de praktijk heel verschillend aanvoelen en om verschillende aanpak vragen:

• Voelen is geleerd gevaarlijk — de cliënt vermijdt automatisch elk contact met het eigen gevoel, vaak zonder dat zelf te merken. Dit is wat in de traditie van Leigh McCullough affectfobie wordt genoemd. Focusing werkt hier, mits je eerst leert werken met de afweer.
• Voelen is er wel, maar er zijn geen woorden voor — alexithymie. De cliënt voelt sensaties maar kan ze niet onderscheiden of benoemen. Focusing wordt hier zelf een leerproces: taal en categorie ontwikkelen voor wat er in het lichaam gebeurt.
• Voelen kon zich niet ontwikkelen — bij cliënten met vroege ontwrichting ontbreekt soms de basis waarop introspectie normaal gesproken rust. Hier is focusing niet de eerste stap, en we bespreken wanneer andere zorg eerst nodig is.

Je oefent met het herkennen van deze drie patronen in je eigen casuïstiek en met het aanpassen van je focusing-inzet per patroon.

Voor wie?

Je bent een hbo of post-hbo hulpverlener die focusing regelmatig in je werk toepast. Je werkt bijvoorbeeld als psychosociaal therapeut, lichaamsgericht therapeut, oefentherapeut, rouwbegeleider, ambulant begeleider in de ggz, of coach met een therapeutische inslag. Je hebt de basiscursus gevolgd (of aantoonbaar gelijkwaardige ervaring), en in je eigen praktijk loop je regelmatig aan tegen cliënten bij wie de standaardaanpak vastloopt.

We werken ook met complexere casussen, niet om je tot trauma- of persoonlijkheidstherapeut op te leiden, maar om je scherper te laten zien waar in jouw eigen praktijk het eenvoudige overgaat in iets dat om een andere aanpak of doorverwijzing vraagt. Je leert zelfverzekerder werken met lichte en middelzware vormen, en eerder herkennen wanneer je aan een grens komt.

Waarom deze training?

• Eigen casuïstiek centraal: Breng je eigen lastige casus mee. Je oefent met situaties uit je eigen praktijk, niet met leerboekvoorbeelden.
• Integratief perspectief: Theorie en oefening vanuit meerdere therapeutische tradities — experiëntieel, lichaamsgericht, schema- en cognitief-gedragstherapeutisch.
• Kleine groep, persoonlijke aandacht: Maximaal 16 deelnemers, zodat iedereen de eigen casus kan inbrengen en persoonlijk wordt begeleid door beide docenten.
• Uitgebreide syllabus: Als naslagwerk en theoretische verdieping, inbegrepen bij de cursus.

Docenten

Dr. Simon Hogerzeil werkt sinds 2004 als psychiater in de GGZ, in diverse behandelsettings. Op dit moment houdt hij een vrijgevestigde praktijk in Maarssen. In 2022 promoveerde hij aan de Universiteit Leiden op de epidemiologie van schizofrenie. Sinds 2009 geeft hij onderwijs aan post-bachelor hulpverleners over psychopathologie, emotieregulatie en trauma. Hij werkt graag met metaforen en klinische voorbeelden, en maakt het zijn taak om psychiatrische kennis toegankelijk en praktisch bruikbaar te maken voor hulpverleners buiten de medische setting.

Drs. Marit van Overschot is lichaamsgericht therapeut en coach, en werkt in haar eigen praktijk ZenZ. Sinds 2018 is zij docent bij de Sociale Academie Utrecht. In haar werk brengt ze hoofd, hart en lichaam in verbinding — met beide benen op de grond, en met oog voor wat mensen nodig hebben om weer in beweging te komen. Haar begeleidingsstijl is grondig en warm, en maakt ruimte voor wat er werkelijk speelt.

Studiemateriaal en literatuur

• Inbegrepen bij de cursus: Je ontvangt een uitgebreide syllabus die dient als naslagwerk en theoretische verdieping bij de oefeningen.
• Zelf aanschaffen: Dam, Q. van (2015). Affectfobietherapie in de praktijk. Hogrefe Uitgevers.

Kosten

€ 650 voor de tweedaagse.

Inbegrepen: lunch, koffie, thee, wifi, en de syllabus. Niet inbegrepen: het voorgeschreven boek van Quin van Dam.

Praktische informatie

• Locatie: Vergadercentrum Domstad, Koningsbergerstraat 9, Utrecht (5 min. van CS)
• Inloop: 09:00 — Start: 09:30 — Einde: ca. 16:30
• Cursusdata: zie opties op de aanmeldpagina.
• Groepsgrootte: maximaal 16 deelnemers
• Studiebelasting: 24 uur (twee lesdagen + literatuur en huiswerk)

Toelatingseisen

• Deelname aan de basiscursus Focusing (SAU) of aantoonbare gelijkwaardige ervaring

Accreditatie

Al het onderwijs bij SAU is bij CRKBO geaccrediteerd op post-hbo niveau. Voor de training wordt accreditatie bij Registerplein aangevraagd.

Incompany

Deze cursus is ook incompany af te nemen.

Meer informatie

Graag meer informatie over deze cursus? Mail ons via [email protected] of bel ons op 06 1110 5067.